Polski Cmentarz Wojenny w Casamassima (Włochy)


Polski Cmentarz Wojenny znajduje się kilka kilometrów od miejscowości Casamassima, leżącej koło miasta Bari na południu Włoch, nad Adriatykiem. Jest najmniejszym z polskich cmentarzy wojennych we Włoszech. Znajduje się na nim 430 grobów Polaków - przede wszystkim żołnierzy 2 Korpusu Polskiego, którzy polegli w walkach nad rzeką Sangro lub zmarli w szpitalach w Bari i Neapolu w wyniku ran odniesionych w czasie wcześniejszych walk. W Casamassima spoczywał m.in. mjr Henryk Sucharski, komendant polskiego garnizonu na Westerplatte, a po wojnie dowódca 6 baonu 3 Dywizji Strzelców Karpackich, zmarły 30 sierpnia 1946 r. na zapalenie otrzewnej (w 1971 r. jego ciało przeniesiono na Westerplatte).

W Casamassima pochowano 14 lotników Polskich Sił Powietrznych. Wszyscy należeli do 1586 Eskadry do Zadań Specjalnych i polegli nocą z 5 na 6 stycznia 1944 r., na pokładzie dwóch różnych samolotów wykonujących zadanie bojowe. Ich ciała ekshumowano z dotychczasowego miejsca pochówku, cmentarza oo. kapucynów w Brindisi.

Pierwsza z maszyn, Liberator III GR-J (BZ859), wykonywała lot specjalny do Polski ze zrzutem na placówkę "Pardwa 110". W rejonie celu samolot został uszkodzony przez obronę przeciwlotniczą i powrócił do bazy w Brindisi na trzech silnikach. Z powodu złych warunków atmosferycznych Liberatora skierowano na lotnisko Grottaglie, leżące pomiędzy Brindisi a Tarentem. Załoga nie odebrała rozkazu i usiłowała lądować w Brindisi. Samolot źle podszedł do lądowania na nieoświetlonym lotnisku w czasie burzy, a przy próbie odejścia na drugi krąg zwalił się do basenu portowego. Uratował się tylko drugi pilot kpt. Kazimierz Dobrowolski. Zginęli: por. Bohuszewicz, kpt. Kuźmicki, kpt. naw. Antoni Pułczyński (jego grobu nie ma w Casamassima), kpr. Błażeński, sierż. Drong, ppor. Finder oraz sierż. Taczalski.

Drugi czterosilnikowiec, Liberator III GR-T (BZ949) wracając z Polski z placówki "Wydra 113" (nie udało się przeprowadzić zrzutu), także nie mogąc z powodu pogody wylądować w Brindisi, obrał kurs do Grottaglie, jednak rozbił się o piętrowy budynek w miejscowości Villa Castelli, przy ulicy Vittorio Emanuele 142. Zginęła cała załoga w składzie: plut. Olkiewicz, plut. Duński, kpt. Paszkiewicz, kpt. Domaradzki, plut. Halik, plut. Marchwicki, plut. Bućko oraz kpr. Magdziarek. W gruzach budynku zginęła pięcioosobowa rodzina, a szósta osoba została ranna.

Stopień Nr ewid. Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
kpr. strz. (F/Sgt) 793669 Błażeński Romuald 05/06.01.1944 1586 Eskadra
por. pil. (F/Lt) P-0638 Bohuszewicz Witold 05/06.01.1944 1586 Eskadra
plut. strz. (Sgt) 794894 Bućko Julian 05/06.01.1944 1586 Eskadra
kpt. naw. (F/Lt) P-0630 Domaradzki Tadeusz 05/06.01.1944 1586 Eskadra
sierż. mech. pokł. (Sgt) 782076 Drong Jerzy 05/06.01.1944 1586 Eskadra
plut. pil. (F/Sgt) 792244 Duński Zygmunt 05/06.01.1944 1586 Eskadra
ppor. strz. (F/O) 145001 Finder Kazimierz 05/06.01.1944 1586 Eskadra
plut. rtg. (Sgt) 794225 Halik Piotr 05/06.01.1944 1586 Eskadra
kpt. naw. (F/Lt) P-0124 Kuźmicki Mieczysław 05/06.01.1944 1586 Eskadra
kpr. strz. (F/Sgt) 792277 Magdziarek Stefan 05/06.01.1944 1586 Eskadra
plut. mech. pokł. (Sgt) 782267 Marchwicki Józef 05/06.01.1944 1586 Eskadra
plut. pil. (F/Sgt) 781146 Olkiewicz Franciszek 05/06.01.1944 1586 Eskadra
kpt. naw. (F/Lt) P-0042 Paszkiewicz Witold 05/06.01.1944 1586 Eskadra
kpt. naw. (F/Lt) 76619 Pułczyński Antoni 05/06.01.1944 1586 Eskadra
sierż. rtg. (F/Sgt) 781610 Taczalski Zdzisław 05/06.01.1944 1586 Eskadra
 
Razem
15
   

Jerzy Kobacki, Wojciech Zmyślony



Wejście na cmentarz z polskim orłem i napisem w języku włoskim.

Widok na ustawiony pośrodku cmentarza ołtarz polowy z wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej i inskrypcją: "Nie siłą prawa złamani - mężnie i szlachetnie zginęli".

Ogólny widok Polskiego Cmentarza Wojennego w Casamassima.

Groby wojenne polskich żołnierzy.

Groby wojenne polskich żołnierzy.

Grób kpr. strz. Romualda Błażeńskiego.

Grób por. pil. Witolda Bohuszewicza.

Grób plut. strz. Juliana Bućko.

Grób kpt. naw. Tadeusza Domaradzkiego.

Grób sierż. mech. pokł. Jerzego Dronga.

Grób plut. pil. Zygmunta Duńskiego.

Grób ppor. strz. Kazimierza Findera.

Grób plut. rtg. Piotra Halika.

Grób kpt. naw. Mieczysława Kuźmickiego.

Grób kpr. strz. Stefana Magdziarka.

Grób plut. mech. pokł. Józefa Marchwickiego.

Grób plut. pil. Franciszka Olkiewicza.

Grób kpt. naw. Witolda Paszkiewicza.

Grób kpt. naw. Antoniego Pułczyńskiego.

Grób sierż. rtg. Zdzisława Taczalskiego.

Pogrzeb na cmentarzu oo. kapucynów w Brindisi dwóch załóg 1586 Eskadry poległych nocą z 5 na 6 stycznia 1944 r. Po wojnie wszystkich przeniesiono do Casamassima.


Źródła:
fotografie ze zbiorów pani Danieli Kwiatkowskiej (dzięki uprzejmości pana Wojciecha Sankowskiego)
fotografie autorstwa: pana Jerzego Kobackiego, pana Przemysława Pawłowicza
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Pawłowicz P., Liberator z Villa Castelli [w:] Lotnictwo z Szachownicą 53 (3/2014)
Studziński A., Przewodnik po polskich cmentarzach wojennych we Włoszech, Warszawa 1994