Cmentarz miejski w Escaudain (Francja)


Na cmentarzu miejskim przy rue Victor Hugo w Escudain miejsce wiecznego spoczynku znalazł jeden lotnik Polskich Sił Powietrznych. Służący w 300 Dywizjonie Bombowym "Ziemi Mazowieckiej" kpr. Nawratil zginął nocą z 22 na 23 maja 1944 r. Lancaster III BH-J (LM487), na pokładzie którego leciał z zadaniem zbombardowania Dortmundu, został zestrzelony przez artylerię przeciwlotniczą i rozbił się koło Krefeld w Niemczech. Uratował się i do niewoli trafił tylko dowódca załogi, por. pil. Wilhelm Adler. Poza kpr. Nawratilem polegli: por. naw. Mieczysław Bergner, plut. rtg. Kazimierz Jankowiak, plut. mech. pokł. Kazimierz Kozanecki, sierż. bomb. Stanisław Chabrowski oraz kpr. strz. Leon Winkel.

Początkowo cała załoga pochowana została na cmentarzu w Krefeld. Podczas powojennej pracy Komisji Grobów Wojennych Wspólnoty Brytyjskiej wszyscy przeniesieni zostali na cmentarz Reichwald Forest koło Kleve. Stamtąd Nawratil został ekshumowany przez rodzinę do Escaudain (w rejonie Nord-Pas-de-Calais, zamieszkanym licznie przez Polaków). Nie pochodził jednak z polonii francuskiej, lecz urodził się w Chrzanowie w Małopolsce. Jak wynika z treści tablicy nagrobnej, w Escaudain mieszkało jego rodzeństwo, które zapewne zdecydowało o ekshumacji. Mogiła znajduje się w sektorze R, w kwaterze wojskowej, grób nr 8.

Stopień Numer służbowy Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
kpr. strz. (Sgt)703889Nawratil Kazimierz22/23.05.1944300 dywizjon
 
Razem
1
   

Grzegorz Zaleski, Wojciech Zmyślony



Brama wejściowa cmentarza miejskiego w Escaudain.

Widok na rząd, w którym znajduje się mogiła polskiego lotnika.

Grob kpr. strz. Kazimierza Nawratila.

Zbliżenie na tablicę, na której umieszczono w języku francuskim pamiatkowy napis: "Naszemu bratu i wujkowi nieodżałowanemu Kazimierzowi Nawratolowi, 1918-1944, polskiemu starszemu sierżantowi w RAF, zestrzelonemu nad Niemcami w maju 1944 r.".


Źródła:
fotografie autorstwa pana Grzegorza Zaleskiego
materiały otrzymane dzięki uprzejmości pana Grzegorza Zaleskiego
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006
Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, Instytut Historyczny im. Sikorskiego, Londyn 1952