Brytyjski Cmentarz Wojenny w Hanowerze (Niemcy)


Brytyjski Cmentarz Wojenny w Hanowerze to jedna z większych nekropolii żołnierzy Wspólnoty Brytyjskiej na terenie Niemiec, mieszcząca doczesne szczątki ponad 2400 ofiar II wojny światowej, przeniesionych z cmentarzy jenieckich oraz małych cmentarzy głównie z Dolnej Saksonii. Sąsiaduje z Brytyjskim Cmentarzem Wojskowym, na którym znajduje się ponad 3000 grobów z okresu powojennego.

W Hanowerze pochowano ośmiu lotników Polskich Sił Powietrznych. Czterej z nich to członkowie załogi Wellingtona IC GR-B (T2625) z 301 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Pomorskiej", zestrzelonego nocą z 8 na 9 sierpnia 1941 r. Lotnicy uczesniczyli w nalocie na Hamburg. Ich samolot ok. godz. 0.30 padł ofiarą niemieckiego nocnego myśliwca z jednostki 4./NJG 1. Rozbił się w rejonie holenderskiej miejscowości Bad Nieuweschans, przy granicy z Niemcami. Polegli: kpt. Liniewski, por. Wiszniewski, por. Cioch i sierż. Kozłowski. Uratowali się i trafili do niewoli tylko sierż. rtg. Zenon Bąderski oraz kpr. strz. Ignacy Gacoń.

Nocą z 2 na 3 sierpnia 1943 r. zestrzelony został Wellington X BH-P (HF605) z 300 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Mazowieckiej", który poleciał na bombardowanie Hamburga. W rejonie celu samolot został uszkodzony przez obronę przeciwlotniczą, a następnie na skutek oblodzenia rozbił się. Zginęli por. Smyk oraz por. Skalisz, natomiast pozostała trójka - plut. rtg. Antoni Piłat, kpr. bomb. Witold Czernichowicz i kpr. strz. Adam Jaremko - przeżyła i dostała się do niewoli.

Dwóch ostatnich polskich lotników pochowanych w Hanowerze to podoficerowie ruchomego warsztatu napraw i ratownictwa technicznego 411 Repair and Salvage Unit, podążającego od lata 1944 r. śladem 131 Skrzydła Myśliwskiego przez Francję, Belgię i Holandię do Niemiec. Stały pobyt blisko frontu wiązał się z niebezpieczeństwem nawet dla personelu naziemnego. 26 kwietnia 1945 r. zostali zastrzeleni przez niemiecki patrol sierż. Łupinka i sierż. Milewski.

Stopień Nr ewid. Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
por. naw. (P/O) P-1445 Cioch Stanisław 08/09.08.1941 301 Dywizjon
sierż. strz. (Sgt) 782123 Kozłowski Edward 08/09.08.1941 301 Dywizjon
kpt. pil. (F/O) 81616 Liniewski Michał 08/09.08.1941 301 Dywizjon
sierż. mech. (Cpl) 793731 Łupinka Ryszard 26.04.1945 411 Repair and Salvage Unit
sierż. (Sgt) 781895 Milewski Wojciech 26.04.1945 411 Repair and Salvage Unit
por. naw. (P/O) P-2113 Skalisz Tadeusz 02/03.08.1943 300 Dywizjon
por. pil. (F/O) P-0846 Smyk Witold 02/03.08.1943 300 Dywizjon
por. pil. (F/O) P-0333 Wiszniewski Jan 08/09.08.1941 301 Dywizjon
 
Razem
8
   

Wojciech Zmyślony



Widok ogólny na Brytyjski Cmentarz Wojenny w Hanowerze.

Tablica z planem cmentarza.

Widok na główną aleję cmentarza, z widocznymi pomnikami - krzyża-miecza Cross of Sacrifice (Krzyż Poświęcenia) oraz prostopadłościennego Stone of Remembrance (Kamień Pamięci).

Groby załogi Wellingtona IC GR-B (T2625), zestrzelonego nocą z 8 na 9 sierpnia 1941 r.

Grób por. naw. Stanisława Ciocha.

Grób sierż. rtg. Edwarda Kozłowskiego.

Grób kpt. pil. Michała Liniewskiego.

Grób sierż. Ryszarda Łupinki.

Grób sierż. Wojciecha Milewskiego.

Grób por. naw. Tadeusza Skalisza.

Grób por. pil. Witolda Smyka.

Grób por. pil. Jana Wiszniewskiego.


Źródła:
fotografie autorstwa pana Roberta Pawlaka
Cumft O., Kujawa H. K., Księga lotników polskich 1939-1946, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006