Cmentarz Pwllheli Borough Cemetery w Pwllheli hr. Gwynedd (Walia)


Na cmentarzu w walijskim Pwllheli spoczywa 45 żołnierzy: czterech poległych w czasie I wojny światowej i 41 w latach 1939-1945. Na pięciu tablicach z piaskowca wyryte jest godło Orła Białego. Pod czterema z nich pochowano lotników Polskich Sił Powietrznych poległych na terenie Walii w latach II wojny światowej.

Jako pierwszy zginął sierż. Zalewski, przydzielony na praktykę w pilotażu do jednostki współpracy z obroną przeciwlotniczą 1 Anti Aircraft Cooperation Unit. 17 października 1940 r. uczestniczył w locie treningowym za sterami samolotu Henley I (L3351) wraz z LAC Frankiem R. Spencerem z RAF. Ok. godz. 11.15 przy niskiej podstawie chmur rozbił się w górzystym rejonie w pobiżu miejscowości Llanaelhaiarn w hrabstwie Gwynedd.

Tydzień później doszło do kolejnej tragedii z udziałem żołnierzy w stalowych mundurach. 25 października 1940 r. por. Dąbrowski i st. sierż. Ustyanowski, służący jako piloci kadrowi 9 Bombing and Gunnery School, brali udział w locie z zadaniem holowania rękawa, celu dla uczniów-strzelców pokładowych. W rejonie Hell's Mouth w hrabstwie Gwynedd ich Battle I (V1228) z nieznanych przyczyn utracił prędkość i spadł na ziemię.

Po trzech latach w Pwllheli spoczął kolejny Polak. Kpr. Szczerbaty, przydzielony do jednostki zaawansowanego szkolenia obserwatorów 9 (Observers) Advanced Flying Unit, poleciał 20 listopada 1943 r. za sterami Ansona I (MG111) na lot treningowy. Na pokładzie wiózł czterech uczniów-żołnierzy RAF. Na skutek trudnych warunków pogodowych rozbił się na wzgórzu Craig Cwm Silyn w hrabstwie Gwynedd.

Stopień Nr ewid. Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
por. pil. (F/O)P-0539Dąbrowski Tadeusz25.10.19409 Bombing & Gunnery School
kpr. pil. (Sgt)794013Szczerbaty Józef20.11.19439 (O) Advanced Flying Unit
st. sierż. pil. (Sgt)782759Ustyanowski Ładysław25.10.19409 Bombing & Gunnery School
sierż. pil. (Sgt)793619Zalewski Józef17.10.19401 Anti Aircraft Cooperation Unit
 
Razem
4
   

Wojciech Zmyślony



Wejście na teren Pwllheli Borough Cemetery.

Widok ogólny cmentarza. Z lewej strony widoczne są nagrobki będące pod opieką Komisji Grobów Wojennych Wspólnoty Brytyjskiej.

Grób por. pil. Tadeusza Dąbrowskiego.

Grób kpr. pil. Józefa Szczerbatego.

Grób st. sierż. pil. Ładysława Ustyanowskiego.

Grób sierż. pil. Józefa Zalewskiego.


Źródła:
fotografie autorstwa pana Marcina Salamona
dokumenty z Commonwealth War Graves Commission w Maidenhead
Cumft O., Kujawa H. K., Księga lotników polskich 1939-1946, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 20067