Brytyjski Cmentarz Wojenny w Suda (Grecja)


Położony na Krecie, nad zatoką Suda i w pobliżu miasta o tej nazwie, cmentarz jest miejscem pochówku ponad 1500 osób, z czego aż 776 pozostaje nierozpoznanych. Większość stanowią brytyjscy, australijscy i nowozelandzcy żołnierze, którzy polegli w czasie walk obronnych na Krecie w maju 1941 r. Stosunkowo nieliczną grupę stanowią lotnicy, spośród których tylko jeden należał do Polskich Siłach Powietrznych.

Por. Zbyszyński był oficerem technicznym, służącym w Afryce m.in. w Oddziale Transportowym Takoradi oraz 112 squadronie RAF (w którym latali polscy piloci). W sierpniu 1943 r. został skierowany do 178 squadronu RAF w celu zapoznania się z samolotami typu Liberator i opracowania materiałów do instrukcji użytkowania maszyn tego typu. Ochotniczo brał udział w lotach bojowych w charakterze mechanika pokładowego, z lotnisk w Libii. Nocą z 18 na 19 listopada 1943 r. o godz. 1:45 Zbyszyński wystartował na pokładzie Liberatora III "K" (BZ891) na minowanie wód morskich u wybrzeży Krety. Z nieznanych przyczyn, być może uszkodzona ogniem obrony przeciwlotniczej, maszyna rozbiła się w Ano Fortetsa, osiedlu miasta Heraklion. Zginęła cała załoga, którą poza Zbyszyńskim tworzyli Brytyjczycy: S/Ldr Ronald J. S. Wootton (dowódca załogi), F/O Geoffrey S. Hall (drugi pilot), F/Lt John Wright (nawigator), F/O Albert F. Smith (radiotelegrafista) oraz W/O John McMorland i F/Sgt Thomas E. Hooper (strzelcy).

Stopień Numer służbowy Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
por. mech. pokł. (F/O) P-0157 Zbyszyński Janusz 18/19.11.1943 178 squadron RAF
 
Razem
1
   

Wojciech Zmyślony



Widok ogólny na Brytyjski Cmentarz Wojenny Souda Bay w Suda.

Grób zbiorowy załogi Liberatora III "K" (BZ891).

Grób por. mech. pokł. Janusza Zbyszyńskiego.

Plan idealnie kwadratowego terenu cmentarza, położonego nad brzegiem Zatoki Suda, będącej częścią Morza Śródziemnego. Zbiorowa mogiła, w której spoczywa polski lotnik, znajduje się w działce 16, rząd E, grób 18-20 (na zdjęciu tuż pod napisem "REGISTER BOX").


Źródła:
fotografie autorstwa pana Przemysława Pawłowicza
dokumenty z Commonwealth War Graves Commission w Maidenhead
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006