Bitwa o Anglię



Zbiórka polskich lotników w bazie RAF Eastchurch, gdzie mieściła się baza polskiego personelu przybywającego do Anglii od końca 1939 r. Większość polskich myśliwców latających w brytyjskich dywizjonach w okresie bitwy o Anglię miała za sobą pobyt w Eastchurch.

Czterej przyszli uczestnicy bitwy o Anglię w brytyjskich dywizjonach, od lewej: por. Witold Urbanowicz (145 Dywizjon Myśliwski RAF; 145 Squadron), kpt. Wieńczesław Barański (607 Dywizjon Myśliwski RAF; 607 Squadron), ppor. Stanisław Skalski oraz por. Stefan Witorzeńć (obaj 501 Dywizjon Myśliwski RAF; 501 Squadron). Pierwsza połowa 1940 r.

Trójka myśliwców latających latem 1940 r. w brytyjskich jednostkach, od lewej: por. Paweł Niemiec (17 Dywizjon Myśliwski RAF; 17 Squadron), por. Kazimierz Łukaszewicz oraz ppor. Stanisław Skalski (obaj 501 Dywizjon Myśliwski RAF; 501 Squadron). Wszyscy lotnicy ubrani są w mundury RAF z oznakami "VR" na kołnierzach (Volunteer Reserve) oraz polskimi orłami lotniczymi na kieszeni munduru.

Ppor. Janusz Maciński w mundurze oficera RAF Volunteer Reserve, Wielka Brytania 1940 r. W bitwie o Anglię służył w szeregach 111 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (111 Squadron). Poległ 4 września 1940 r. zestrzelony do morza.

Kpr. Zygmunt Klein pozujący przy Spitfirze I ze 152 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (152 Squadron), gdzie służył od 5 października do swej śmierci 28 listopada 1940 r.

Ppor. Maciński podczas nauki na teoretycznym kursie naziemnym. Prawdopodobnie Eastchurch, początek 1940 r.

Piloci 501 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (501 Squadron) sierż. Antoni Głowacki (z lewej) i por. Stefan Witorzeńć. Sierpień 1940 r.

Sierż. Antoni Głowacki (stoi pierwszy z prawej) oraz por. Stefan Witorzeńć (stoi pierwszy z lewej) wśród pilotów 501 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (501 Squadron). W tle widoczny Hurricane I z literami kodowymi KW z 615 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (615 Squadron). Hawkinge, sierpień 1940 r.

Ppor. Stanisław Skalski w kabinie Hurricane'a 501 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (501 Squadron), którego pilotem był od 30 sierpnia do 5 września 1940 r.

Ppor. Stanisław Skalski z kolegą z 501 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (501 Squadron).

Ppor. Stanisław Skalski (pierwszy od lewej na dole) oraz ppor. Franciszek Kozłowski (trzeci od lewej na górze) wśród pilotów 501 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (501 Squadron). Lotnicy trzymają ster kierunku zestrzelonego Messerschmitta 109. Wrzesień 1940 r.

Piloci 501 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (501 Squadron) przed Hurricanem - drugi od prawej stoi por. Stefan Witorzeńć, trzeci od prawej siedzi ppor. Stanisław Skalski. Sierpień lub początek września 1940 r.

Por. Janusz Żurakowski w okresie służby w 234 Dywizjonie Myśliwskim RAF (234 Squadron) latem 1940 r.

Hurricane UF-N, z lewej por. Juliusz Topolnicki. Koniec sierpnia lub początek września 1940 r.

Por. Juliusz Topolnicki (pierwszy z lewej) oraz por. Jerzy Jankiewicz (czwarty z lewej) wśród pilotów 601 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (601 Squadron). Sierpień-wrzesień 1940 r.

Por. Jerzy Jankiewicz (z lewej) podczas posiłku w towarzystwie dowódcy 601 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (601 Squadron) S/Ldr Sir Archibald Hope. Sierpień-wrzesień 1940 r.

Wykonane przez Niemców zdjęcie zestrzelonego 24 września 1940 r. Hurricane'a UP-P (P3832) z 605 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (605 Squadron) wraz ze stojącym obok pilotem tej maszyny, ppor. Witoldem Głowackim. Na fotografii wygląda on na lekko rannego, mimo to tego samego dnia zmarł w niejasnych okolicznościach.

Por. Piotr Ostaszewski-Ostoja (wśród Brytyjczyków znany jako "Osti") w czasie służby w 609 Dywizjonie Myśliwskim RAF (609 Squadron) pomiędzy sierpniem 1940 r. a marcem 1941 r.

Ppor. Zbigniew Oleński, służący w 609 Dywizjonie Myśliwskim RAF (609 Squadron) od 24 sierpnia 1940 r. do 23 marca 1941 r.

Por. Tadeusz Nowierski (z lewej, oparty o śmigło Spitfire'a I PR-L), który w czasie bitwy o Anglię latał w 609 Dywizjonie Myśliwskim RAF (609 Squadron), a z jednostki tej odszedł dopiero w marcu 1941 r.

Dwaj polscy piloci 609 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (609 Squadron) z okresu bitwy o Anglię: ppor. Zbigniew Oleński (z lewej) oraz por. Tadeusz Nowierski.

Inne ujęcie przedstawiające Oleńskiego (z prawej) i Nowierskiego.

Napisany kredą na tablicy skład bojowy 609 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (609 Squadron). W sekcji niebieskiej ("Blue") widać nazwisko por. Piotra Ostaszewskiego-Ostoi, a w sekcji zielonej ("Green") - por. Tadeusza Nowierskiego. Warmwell, 13 sierpnia 1940 r.

Dwie klatki z fotokarabinu por. Tadeusza Nowierskiego - na pierwszym widoczny jest dwusilnikowiec...

...na drugim sylwetka Bf 109.

Piloci 615 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (615 Squadron): od lewej ppor. Mieczysław Gorzula, kpt. Jerzy Orzechowski, F/Lt Anthony Eyre (dowódca eskadry "A"), Sgt Louis, Sgt Stewart, S/Ldr Christopher Foxley-Norris (dowódca jednostki), Sgt Sabourin. Kenley, listopad 1940 r.

Witraże upamiętniające bitwę o Anglię w Opactwie Westminsterskim - na każdym widać symbole trzech dywizjonów. Na dwóch oknach z prawej strony, w drugim rzędzie od dołu upamiętniono za pomocą godeł Orła Białego polskie 302 Dywizjon Myśliwski "Poznański" i 303 Dywizjon Myśliwski im. Tadeusza Kościuszki.

Tablica upamiętniająca ppor. Bolesława Własnowolskiego, asa bitwy o Anglię, zestrzelonego nad Stroughton 1 listopada 1940 r. przez Bf 109. Pomnik znajduje się w miejscu katastrofy samolotu, koło Liphook Game Farm.

Zbliżenie tablicy ku pamięci ppor. Własnowolskiego...

...i napis na niej.

Znajdujący się na terenie Muzeum Lotnictwa Wojskowego w Tangmere (Tangmere Military Aviation Museum) kamień upamiętniający ppor. Bolesława Własnowolskiego.

Brytyjska naszywka pilota ("wings") należąca do ppor. pil. Janusza Macińskiego.


Źródła:
fotografie autorstwa: pana Zenona Dudka, pana Steve'a Rogersa, pana Bartosza Sobieraja
fotografie ze zbiorów: pana Jarosława Gwardysa, pana Siergieja Kriwickiego, pana Roba Rookera, pana Wojciecha Sankowskiego, pana Grzegorza Słomczyńskiego, pana Krzysztofa Tyszki, pana Przemysława Witowskiego
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1943-1945, AJ-Press, Gdańsk 2002