Nikołaj Bujewicz
Nikołaj Bujewicz

Nikołaj Bujewicz urodził się 8 grudnia 1917 r. w Sankt Petersburgu w Rosji. Jego rodzice byli Polakami, ubogimi emigrantami wychowującymi ośmioro dzieci - pięciu synów i trzy córki (ojciec Jan - pracownik kolei, zwrotniczy - matka Tekla z domu Skornowicz). Bujewicz nigdy nie posiadał obywatelstwa polskiego, lecz od urodzenia rosyjskie, a potem radzieckie.

W rodzinnym mieście do 1930 r. uczęszczał do ośmioklasowej szkoły powszechnej, a następnie do zawodowej szkoły typu FZU (fabriczno-zawodskowo ucziticzestwa) im. Młodych Proletariuszy, którą to ukończył w 1932 r. Jeszcze jako uczeń zainteresował się lotnictwem i wstąpił do lokalnego klubu lotniczego prowadzonego przez OSOAWIACHIM (Związek Wspierania Obronności i Przysposobienia Lotniczo-Chemicznego - paramilitarna państwowa organizacja). W wieku 17 lat zgłosił się ochotniczo do Armii Czerwonej i przyjęty został do wojsk lotniczych (Wojenno-Wozdusznyje Siły). 18 lipca 1934 r. został skierowany do 1 Kaczyńskiej Wojskowej Szkoły Pilotów. Po jej ukończeniu ze specjalnością pilota myśliwskiego dnia 4 listopada 1936 r. został przydzielony do 65 Samodzielnej Eskadry Lotnictwa Myśliwskiego (65-я отдельная авиационная эскадрилья). 22 sierpnia 1938 r. został zwolniony do rezerwy. 22 lutego 1939 r. został powołany do służby czynnej w 28 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (28-й истребительный авиационный полк), a 28 sierpnia 1939 r. przeniesiono go do 46 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (46-й истребительный авиационный полк). W jednostkach tych latał na lekkich, małych myśliwcach konstrukcji Polikarpowa: dwupłacie I-153 oraz dolnopłacie I-16. W 1939 r. otrzymał promocję oficerską na stopień młodszego lejtnanta.

6 czerwca 1940 r. Bujewicz został przeniesiony do 17 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (17-й истребительный авиационный полк), a od 2 czerwca 1941 r. pełnił stanowisko zastępcy dowódcy eskadry w 249 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (249-й истребительный авиационный полк). Sprzętem tych jednostek również były samoloty I-16 oraz I-153. Latał bojowo począwszy od pierwszego dnia wojny niemiecko-radzieckiej, czyli 22 czerwca 1941 r. W listopadzie 1941 r. został przeniesiony do 88 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (88-й истребительный авиационный полк), ponownie zostając zastępcą dowódcy eskadry. Walczył na froncie południowym. 18 lipca 1942 r. w czasie walk w rejonie Donieckiego Zagłębia Węglowego wykonywał lot za linią frontu, na rozpoznanie. Nad miejscowością Debalszczewo jego I-16 został trafiony ogniem obrony przeciwlotniczej i zapalił się, Bujewicz został ranny w szyję i w prawą stopę. Mimo to udało się mu bezpiecznie dociągnąć do swoich linii. Trafił do szpitala polowego nr 54, a następnie do szpitala ewakuacyjnego nr 1617 w Stalingradzie.

Po trzech miesiącach leczenia i rehabilitacji powrócił do lotnictwa, nie trafił jednak z powrotem na front - w październiku 1942 r. został nawigatorem eskadry 4 Zapasowego Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (4-й запасный истребительный авиационный полк). Pułk bazował w Morszansku, a na jego stanie były Jaki-7 oraz MiGi-3. Po blisko roku służby na tyłach ze względu na polskie pochodzenie zaproponowano mu przeniesienie do lotnictwa ludowego Wojska Polskiego, a dokładniej do 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego (później nazwanego "Warszawa"). Jednostka szkoliła się w Grigoriewskoje i przed wejściem do działań bojowych potrzebowała zasilenia personelu grupą doświadczonych pilotów, którzy mieli już za sobą walki na froncie. 6 września 1943 r. Bujewicz został formalnie przeniesiony do 1 PLM i objął stanowisko dowódcy 1 eskadry. 21 grudnia 1943 r. przeszedł do dowództwa obejmując stanowisko nawigatora pułku, a 17 lutego 1944 r. - zastępcy dowódcy ds. liniowych. Jako doświadczony pilot brał udział w przygotowywaniu pułku do działań bojowych. Po wejściu jednostki do walk w sierpniu 1944 r. latał bojowo w rejonie Warszawy, a następnie na Pomorzu i w Brandenburgii. Początkowo pilotował Jaki-1b (zwykle egzemplarz z numerem "1"), a po przezbrojeniu pułku od stycznia 1945 r. Jaki-9M.

Bujewicz wojnę zakończył w stopniu majora. W latach 1941-1945 wykonał łącznie 120 lotów bojowych. Odznaczony został dwukrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru, Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy, dwukrotnie Orderem Czerwonej Gwiazdy, Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz medalami pamiątkowymi. Krótko po wojnie przeniósł się z 1 PLM z Niemiec do Bydgoszczy, a następnie do Modlina. 2 września 1945 r., w dniu Święta Lotnictwa Polskiego, poprowadził nad Warszawą dziewiątkę Jaków-9, zamykającą rzut lotnictwa myśliwskiego w wielkiej powietrznej defiladzie. W ramach stopniowej wymiany kadr (zamiana oficerów obywateli radzieckich na Polaków) Bujewicz odszedł z 1 PLM pod koniec września 1946 r. i powrócił do ZSRR. Pozostał w służbie lotnictwa radzieckiego, w październiku 1955 r. ukończył specjalistyczny kurs taktyczny. Do początku lat sześćdziesiątych służył w Wojskach Obrony Przeciwlotniczej (Wojska Protiwowozdusznoj Oborony) jako oficer sztabowy. Po przejściu w stan spoczynku w stopniu pułkownika osiadł we Lwowie, gdzie mieszkał do końca życia.

Pułkownik Nikołaj Bujewicz zmarł 19 października 2003 r. we Lwowie. Miał 86 lat.



Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pana Mariana Mikołajczuka (dzięki uprzejmości pana Wojciecha Sankowskiego)
Bartosik S., Mikołajczuk M., 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa" cz. 1, Rossagraph, Warszawa 2005
Sławiński K., Pierwszy myśliwski, Wydawnictwo MON, Warszawa 1980
http://airaces.narod.ru/all10/buevich.htm, dostęp 20 listopada 2007 r.