Henryk Krakowian
Henryk Krakowian

Henryk Krakowian urodził się 15 lipca 1919 r. w Częstochowie. Do szkół uczęszczał w rodzinnym mieście - w 1939 r. zdał maturę w Liceum Przyrodniczym im. Henryka Sienkiewicza. Latem tego roku wyjechał do Osowca na obowiązkowy dla maturzystów obóz pracy. Obóz istniał do 9 września, jego rozformowanie spowodowane było działaniami wojennymi. Krakowian zgłosił się na ochotnika do wojska i przyjęty został do Dywizyjnego Kursu Podchorążych przy 77 pułku piechoty w Lidzie. Wraz z pułkiem 20 września dotarł do Grodna, a 23 września przeszedł na Litwę. Internowany został w obozie w miejscowości Olita. Po zajęciu Litwy przez ZSRR i utworzeniu z niej republiki radzieckiej w lipcu 1940 r. przewieziony został do obozu jenieckiego w Juchnowie niedaleko Smoleńska. W maju 1941 r. wywieziony został do obozu pracy niewolniczej w Ponoj koło Murmańska na Zatoką Kolską.

Po podpisaniu przez gen. Sikorskiego umowy o formowaniu w Związku Radzieckim wojska polskiego Krakowian został zwolniony. Przez krótki okres czasu przebywał w obozie tranzytowym we Wiaznikach, po czym 27 sierpnia 1941 r. wstąpił do Armii Polskiej, do 5 Kresowej Dywizji Piechoty. 29 listopada 1941 r. przyjęty został do Szkoły Podchorążych Piechoty, mieszczącej się w Dżalalabadzie. Ukończywszy ją 31 maja 1942 r. jako kapral podchorąży, przydzielony został do 13 Wileńskiego Batalionu Strzelców "Rysiów" w 4 Wołyńskiej Brygadzie Piechoty. 12 sierpnia 1942 r. przeszedł z oddziałami gen. Andersa do Iranu, a 26 sierpnia 1942 r. do Iraku.

Podczas prowadzonego we wrześniu 1942 r. w 2 Korpusie Polskim naboru zgłosił się do lotnictwa i po przejściu wstępnych badań lekarskich, odpłynął pod koniec października 1942 r. z rzecznego portu Basra do Indii. Następnie, płynąc przez Południową Afrykę, pod koniec marca 1943 r. dotarł do portu Greenock w Szkocji. Skierowany został do Blackpool, skąd 23 kwietnia 1943 r. odszedł na wstępne szkolenie naziemne do ACTC w Hucknall. Następnie przechodził kurs teoretyczny w 12 ITW w Brighton (od 12 czerwca do 21 września 1943 r.) oraz szkolenie w podstawach pilotażu w 25 EFTS w Hucknall (od 22 września do 22 grudnia 1943 r.) oraz 16 SFTS (od 23 grudnia 1943 r. do 21 czerwca 1944 r.). 29 czerwca 1944 r. skierowany został do jednostki współpracy z obroną przeciwlotniczą, 679 squadronu w Ipswich, gdzie praktykował, ciągnąc rękawy dla artylerzystów. 28 sierpnia 1944 r. przeniesiony został do 291 squadronu w Hutton Cranswick, gdzie pełnił podobną rolę. 17 października 1944 r. skierowany został na szkolenie dla myśliwców do 61 OTU w Rednal. Po jego ukończeniu, 8 stycznia 1945 r. trafił do 84 Group Support Unit w Lasham (jednostki zapasowej 84 Grupy Myśliwskiej RAF).

3 lutego 1945 r. Krakowian przydzielony został do 308 Dywizjonu Myśliwskiego, nomen-omen, "Krakowskiego", który stacjonował wówczas w Grimbergen. Pierwszy lot bojowy wykonał 6 lutego (start alarmowy), ostatni zaś 26 kwietnia 1945 r. (bombardowanie celów w rejonie Oldenburga). W październiku 1946 r. powrócił z dywizjonem do Anglii na lotnisko Hethel. Doczekał tam rozformowania jednostki, po czym wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Zdemobilizował się 23 grudnia 1947 r. w polskim stopniu porucznika i angielskim Flying Officera. Wykonał łącznie 47 lotów bojowych, za co odznaczony był dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz Polowym Znakiem Pilota (nr 1809).

W 1947 r. rozpoczął studia na Wydziale Przemysłu i Technologii Wełny Uniwersytetu Leeds. Ukończył je w 1951 r. i znalazł zatrudnienie w fabryce firmy Le Peigne w Mechelem w Belgii, gdzie pełnił potem funkcję dyrektora ds. produkcji. W 1966 r. został głównym konsultantem i doradcą w International Wool Secretary. Równocześnie był doradcą technicznym w organizacjach Unido we Wiedniu, ILO w Genewie oraz FAO w Rzymie. W 1980 r. obronnił na Uniwersytecie Leeds pracę doktorską, którą rok później uhonorowano medalem "The Workshop Company of Woolman". Ponadto w czasie pracy zawodowej skonstruował i opatentował urządzenie przędzalnicze o nazwie "strand gripping device", publikował także w fachowych czasopismach w Polsce, Anglii i Meksyku. Przeszedł na emeryturę w 1983 r. i do końca życia mieszakał w Londynie. Był członkiem Stowarzyszenia Lotników Polskich, Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie oraz Polskiego Stowarzyszenia techników i Inżynierów (wszystkie mające siedzibę w stolicy Anglii) oraz Textile Institute (w Manchesterze).

Major w stanie spoczynku Henryk Krakowian zmarł 29 czerwca 2013 r. w Londynie, na krótko przed 94 urodzinami.



Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pana Jacka Stańskiego
dokumenty z Instytutu Polskiego i Muzeum Sikorskiego w Londynie
Krakowian H., Destination Belgium. Wspomnienia pilota dywizjonu 308, Muzeum Lotnictwa Polskiego, Kraków 2004