Lotnicy Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie
w powojennym lotnictwie ludowego Wojska Polskiego


Bezpośrednio po rozformowaniu Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie, w latach 1945-1949, na przyjazd do Polski zdecydowało się około 3000 lotników. W liczbie tej przeważał personel naziemny oraz kadra podoficerska, jednak było też wielu weteranów lotnictwa myśliwskiego i bombowego oraz doświadczonej kadry sztabowej. Mimo to przed 1950 r. zaledwie ułamek trafił do lotnictwa ludowego Wojska Polskiego. Z przyczyn natury politycznej lotnicy z Zachodu byli elementem niepożądanym w komunistycznej armii.

Większość z powołanych do lotnictwa ludowego Wojska Polskiego w latach 40. XX wieku już wkrótce potem padło ofiarą represji. Pięciu oficerów (Józef Jungrav, Stanisław Michowski, Władysław Minakowski, Zygmunt Sokołowski i Szczepan Ścibior) zostało bezpodstawnie skazanych w pokazowych procesach na karę śmierci, którą wykonano. Szósty, Stanisław Skalski, również otrzymał najwyższy wymiar kary, którą ostatecznie zamieniono na długoletnie więzienie.

Po przemianach politycznych, do jakich doszło w Polsce w 1956 r., nowa władza pragnąc zdobyć uznanie społeczne, postanowiła ściągnąć do służby zasłużonych weteranów Polskich Sił Powietrznych, czemu towarzyszyła głośna kampania propagandowa. W latach 1956-1957 powołano do wojska kilku lotników niesłużących wcześniej w lotnictwie ludowego Wojska Polskiego. Przywrócono także do służby część z usuniętych w latach stalinowskich lotników.

Osobnym przypadkiem był Robert Janota, który służył w Polskich Siłach Powietrznych we Francji w 1940 r., po czym trafił do niewoli. Po odzyskaniu wolności zgłosił się do ludowego Wojska Polskiego jeszcze w czasie trwania wojny.

Dla wielu weteranów, którzy pozostali na Zachodzie z obawy przed powrotem do komunistycznego kraju, służba ich kolegów w ludowym Wojsku Polskim uchodziła w najlepszym wypadku za zdradę ideału niepodległej Polski. Motywy służących Polsce Ludowej lotników były przeróżne: od bezgranicznej miłości do lotnictwa skłaniającej do kompromisów, przez rzeczywistą wiarę w system komunistyczny aż po zwykły oportunizm. W tym miejscu poprzestać należy na tych kilku zdaniach, będących jedynie wstępem do wykazu lotników Polskich Sił Powietrznych służących w lotnictwie ludowego Wojska Polskiego.

Lista jest prawdopodobnie niepełna, toteż autor opracowania bardzo prosi wszystkich, którzy listę tę mogą skorygować lub uzupełnić, o kontakt na adres e-mail.

Stopień w PSP Nr ewid. w PSP Nazwisko, imię Stopień w ludowym Wojsku Polskim
sierż. mech. pokł.781612Boliński Henrykchor. mech.
mjr pil.76750Duryasz Marianpłk pil.
por. pil.P-2200Góra Tadeuszppłk pil.
chor. mech.782069Grabowski Bolesławppor. tech.
por. pil. Janota Robertpor. pil.
ppłk obs.76838Jungrav Józefpłk pil.
ppłk obs.P-1411Kępiński Józefppłk pil.
mjr pil.P-1299Król Wacławpłk pil.
mjr tech.P-1178Kurkiewicz Romanmjr tech.
kpt. obs.P-1334Lemieszonek Janpłk obs.
mjr obs.P-0899Łagowski Julianpłk obs.
mjr pil.P-1492Łokuciewski Witoldpłk pil.
ppłk obs.P-1241Madejski Władysławpłk pil.
kpt. pil.P-0337Majewski Aleksanderppłk pil.
chor. mech.782452Marona Czesławchor. tech.
mjr obs.P-1323Michowski Stanisławpłk pil.
mjr obs.P-1231Minakowski Władysławppłk obs.
mjr pil.P-1095Olszewski Ignacypłk pil.
kpr. pchor.705395Ostrowski Zygmuntpłk pil.
płk obs.P-0588Pniewski Wiktorpłk obs.
mjr tech.780996Rżewski Kazimierzchor. tech.
mjr tech.P-1476Sabiłło Konstantymjr tech.
mjr pil.76710Skalski Stanisławpłk pil.
mjr obs.76673Sokołowski Zygmuntpłk obs.
mjr pil.P-0066Ścibior Szczepanpłk pil.
kpt. tech.P-0570Tokarczyk Zygmuntkpt. tech.
ppłk pil.76730Witorzeńć Stefanpłk pil.
chor. pil.783683Wroński Mieczysławpor. pil.
por. pil.P-2096Wünsche Kazimierzkpt. pil.
mjr obs.P-0173Zaczkiewicz Władysławpłk obs.
por. tech.P-1784Żymierski Stanisławpłk tech.
 
Razem
31
 

Wojciech Zmyślony

Źródła:
materiały otrzymane dzięki uprzejmości pana Tomasza Kopańskiego
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1943-1945, AJ-Press, Gdańsk 2002
Gretzyngier R., Matusiak W., Zieliński J., Lotnicy polscy w Bitwie o Anglię, Bellona, Warszawa 2015
Król W., Za sterami odrzutowca, Wydawnictwo MON, Warszawa 1978
Koliński I., Lotnictwo Polski Ludowej 1944-1947, Wydawnictwo MON, Warszawa 1987
Matusiak W., Awanse weteranów polskich jednostek myśliwskich na Zachodzie w lotnictwie wojskowym PRL [w:] Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej 28 (1/2006)
http://www.listakrzystka.pl, dostęp 18 grudnia 2016 r.