Janusz Walawski
Janusz Walawski

Janusz Jerzy Walawski urodził się 25 lutego 1917 r. we wsi Elbrus u podnóża najwyższego szczytu Kaukazu. W 1926 r. przyjechał do Polski, wychowywał się w majątku Hamarnia na Wołyniu. W 1938 r. zdał maturę w gimnazjum w Łukowie. Następnie wstąpił do wojska. Od końca września do grudnia 1938 r. przebywał na kursie unitarnym dla podchorążych przy 9 Dywizji Piechoty w Siedlcach. 3 stycznia 1939 r. przyjęty został do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, gdzie do lata 1939 r. otrzymał podstawowe wyszkolenie pilotażowe. Po wybuchu wojny został ewakuowany z grupą podchorążych na wschód, jednakże 9 września opuścił ją. Zdobywszy samolot "Czapla" skierowany został jako pilot łącznikowy do 21 Dywizji Piechoty Górskiej. Po jej kapitulacji 20 września Nowym Siołem odleciał na swym LWS-3 w stronę Rumunii, jednakże został zestrzelony przez radziecką kolumnę pancerną w rejonie Trębowli. Dostał się do niewoli, jednakże 23 września zbiegł. Próbował pieszo przedostać się do Rumunii, jednakże okazało się to niemożliwe. Ruszył więc na północ i 15 listopada 1939 r. przeszedł na Litwę. Pozostał na niej do czasu zdobycia paszportu i wiz, to jest do 10 stycznia 1940 r. Następnie dotarł do Rygi na Łotwie, skąd samolotem udał się do Sztokholmu. W Szwecji zgłosił się jako ochotnik do fińskiego lotnictwa, gdzie mógłby walczyć przeciwko Związkowi Radzieckiemu, jednakże z powodu braku sprzętu ostatecznie nie latał z Finami. Po zawarciu porozumienia 12 marca 1940 r., kończącego wojnę zimową, wyjechał przez Danię, Holandię i Belgię do Francji.

Walawski trafił do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Lyon-Bron, gdzie do rozpoczęcia działań zbrojnych na froncie zachodnim nawet nie zaczął szkolenia. W czerwcu 1940 r. został ewakuowany z personelem CWL na zachód i po kapitulacji Francji odpłynął statkiem do Anglii. Na rozpoczęcie treningu na brytyjskim sprzęcie czekał tam ponad 10 miesięcy. 5 maja 1941 r. skierowany został na dwutygodniowy kurs wznawiający do polskiej szkoły pilotażu 1 Polish Flying Training School w Hucknall, następnie 24 maja rozpoczął w 8 SFTS w Montrose kurs pilotażu podstawowego. 17 sierpnia 1941 r. przydzielony został na praktykę do szkoły łączności 2 Signal School w Yatesbury. Po wylataniu odpowiedniej liczby godzin i zdobyciu doświadczenia w pilotażu, 23 grudnia 1941 r. skierowany został do jednostki wyszkolenia bojowego 58 Operational Training Unit w Grangemouth na przeszkolenie myśliwskie, które zakończył 2 marca 1942 r. Po tygodniowym urlopie przydzielony został do 317 Dywizjonu Myśliwskiego "Wileńskiego". 28 kwietnia 1942 r. nad St. Omer zaatakował w przelocie Focke-Wulfa, którego zgłosił następnie jako uszkodzonego. Kolejne zwycięskie meldunki złożyć mógł dopiero 24 czerwca 1943 r., kiedy to w przeciągu 15 minut walcząc na północ od Brestu kolejno z dwoma Fw 190 każdego z nich uszkodził. 6 września tego roku w locie bojowym w osłonie bombowców zestrzelił na północny zachód od Amiens Bf 109, który chwilę wcześniej zestrzelił angielskiego Spitfire'a (według raportu Walawskiego - Spitfire'a VII).

2 stycznia 1944 r. Walawski przeniesiony został do 316 Dywizjonu "Warszawskiego", a 15 kwietnia 1944 r. odszedł na odpoczynek do jednostki wyszkolenia bojowego 61 Operational Training Unit w Rednal jako instruktor pilotażu myśliwskiego. 8 sierpnia 1944 r. otrzymał z powrotem przydział do "Warszawiaków", którzy przezbrojeni zostali nieco wcześniej ze Spitfire'ów na Mustangi. Na amerykańskich myśliwcach Walawski osiągnął w końcowych miesiącach wojny swe największe sukcesy: 18 października 1944 r. w locie nad Aalborgiem w Danii zestrzelił dwa Messerschmitty Bf 109. 12 grudnia 1944 r. nad Dortmund zestrzelił kolejnego Messerschmitta i było to ostatnie oficjalnie zaliczone 316 dywizjonowi zwycięstwo powietrzne w II wojnie światowej. Walawski dalej latał za sterami Mustangów z literami "SZ" na kadłubie, 5 kwietnia 1945 r. obejmując dowództwo jednej z eskadr.

20 maja 1945 r. odbywał podróż samochodem z Londynu do Coltishall we wschodniej Anglii, gdzie stacjonował wówczas 316 dywizjon. Koło miasteczka Mildenhall, na skrzyżowaniu dróg Thetford-Newmarket oraz Littleport-Bury St. Edmunds, jego samochód zderzył się z amerykańską ciężarówką. Ciężko rannego lotnika zabrano do West Suffolk Hospital w miejscowości Bury St. Edmunds, gdzie zmarł tego samego dnia. Porucznik (Flight Lieutenant) Janusz Walawski pochowany został na Cmentarzu Lotników Polskich w Newark-on-Trent. W czasie służby w Polskich Siłach Powietrznych w Anglii wykonał 120 lotów bojowych. W uznaniu męstwa odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 10785), trzykrotnie Krzyżem Walecznych, Polowym Znakiem Pilota (nr 1102) oraz brytyjskim Distinguished Flying Cross.

Data Samolot Jednostka Zniszczony
na pewno
Zniszczony
prawdo-
podobnie
Uszkodzony
28.04.1942 Spitfire VB, JH-P (AR340) 317 dywizjon     Fw 190
24.06.1943 Spitfire VB, JH-T (AB198) 317 dywizjon     Fw 190
24.06.1943 Spitfire VB, JH-T (AB198) 317 dywizjon     Fw 190
06.09.1943 Spitfire VB, JH-[?] (EP661) 317 dywizjon Bf 109    
18.10.1944 Mustang III, SZ-V (HB855) 316 dywizjon Bf 109    
18.10.1944 Mustang III, SZ-V (HB855) 316 dywizjon Bf 109    
12.12.1944 Mustang III, SZ-V (FZ194) 316 dywizjon Bf 109    
   
Razem
4
0
3

Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pana Stanisława Bochniaka
dokumenty z Instytutu Polskiego i Muzeum Sikorskiego w Londynie