Mieczysław Wyszkowski
Mieczysław Wyszkowski

Mieczysław Marian Wyszkowski urodził się 9 grudnia 1918 r. w Nowym Sączu. Naukę w szkole powszechnej rozpoczął w Chełmży, potem przeniósł się do szkoły w Toruniu, gdzie uczęszczał również do Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika. W 1935 r. przeszedł szkolenie szybowcowe, w 1936 r. kurs pilotażu samolotów silnikowych w ramach Przysposobienia Wojskowego Lotniczego (potem latał też w Aeroklubie Toruńskim). W 1938 r. zdał maturę, po której ukończył dywizyjny kurs podchorążych rezerwy przy 77 pułku piechoty w Lidzie i został przyjęty do dęblińskiej Szkoły Podchorążych Lotnictwa.

Nie walczył w kampanii wrześniowej - wraz z grupą ok. 150 podchorążych został ewakuowany i 19 września przekroczył granicę Rumunii. Został internowany i osadzony w obozie. Początkowo Rumuni patrzyli przez palce na poczynania polskich lotników, toteż korzystając ze sposobności uciekł i po paru dniach dotarł do granicy na Dunaju z Jugosławią. W obliczu niemożliwości przepłynięcia rzeki promem wraz z dwójką kolegów z XIII promocji pokonał ją wpław. W Jugosławii uzyskał pomoc polskiej ambasady w postaci środków finansowych, dzięki czemu dojechał pociągiem do Grecji. Z Pireusu 18 października wypłynął statkiem "Pułaski" do Francji i do Marsylii przybył 23 października 1939 r. Początkowo przebywał w koszarach w Istres, a od 15 grudnia w Lyonie. W styczniu 1940 r. został skierowany do bazy lotniczej w Châteauroux, gdzie szkolił się m.in. na maszynach Loire i Romano. 25 kwietnia 1940 r. na Romano miał kraksę (silnik przerwał na niskiej wysokości), lecz wyszedł z niej bez obrażeń. Po zakończeniu "dziwnej wojny" przydzielono go do klucza myśliwskiego por. Zdzisława Henneberga operującego na Blochach MB-151 i MB-152. W czasie walk we Francji mimo parokrotnych patroli nie stoczył walk z wrogiem.

Po upadku Francji dostał się do Wielkiej Brytanii. Przeszedł czterotygodniowy kurs w bazie RAF Weeton koło Blackpool, a w październiku 1940 r. przeszedł kurs wznawiający w szkole pilotażu początkowego 15 Elementary Flying Training School w Carlisle. 26 listopada wrócił do Blackpool, by 15 stycznia 1941 r. trafić na kurs wznawiający do polskiej szkoły pilotażu 1 Polish Flying Training School w Hucknall. Następnie przydzielono go jako pilota do szkoły uzbrojenia 1 Air Armament School w Manby: na Blenheimach po prostu "woził" nawigatorów i strzelców, umożliwiając im wprawianie się w swe rzemiosło. Po trzech miesiącach pobytu w Manby dostał przydział do jednostki wyszkolenia bojowego 58 Operational Training Unit w Grangemouth. Po ukończenia kursu myśliwskiego, 26 sierpnia 1941 r., trafił do 303 Dywizjonu Myśliwskiego im. Tadeusza Kościuszki, lecz już 18 września przeniesiony został do 306 Dywizjonu "Toruńskiego", a 23 września do 316 Dywizjonu "Warszawskiego". Tam też po raz pierwszy wziął udział w locie bojowym, a niedługo potem - 13 marca 1942 r., podczas lotu na osłonę bombowców nad Francją upolował swojego pierwszego wroga, Bf 109. Kolejnego, tym razem Fw 190, zapisał na swe konto 10 kwietnia 1942 r., kiedy to dywizjon 316 stoczył krótką walkę z napotkanymi podczas wymiatania nad Francją niemieckimi myśliwcami. 25 kwietnia 1942 r. zestrzelił kolejnego Focke-Wulfa na pewno, a drugiego uszkodził. 3 czerwca 1942 r. zniszczył prawdopodobnie Focke-Wulfa.

15 sierpnia 1942 r. przeniesiony został do 306 dywizjonu - niedługo tam był, gdyż 20 listopada 1942 r. otrzymał przydział do nowo utworzonego, 195 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (195 Squadron), stacjonującego w Duxford i wyposażonego w szturmowe Typhoony. Wyszkowski w stopniu angielskiego Flight Lieutenanta objął stanowisko oficera taktycznego. Na początku 1943 r. zgłosił kandydaturę do polskiej eskadry, nazwanej potem Polish Fighting Team - jednostka ta miała zdobyć doświadczenia dla polskiego lotnictwa, niewykorzystywanego dotychczas do celów taktycznych. Jego wniosek rozpatrzono pozytywnie i 13 lutego 1943 r. udał się do West Kirby. Po pobraniu ekwipunku tropikalnego i serii szczepień 24 lutego wraz z kilkunastoma innymi polskimi myśliwcami odpłynął do Oranu. Po przetransportowaniu Polaków w rejon frontu włączono ich do 145 Dywizjonu Myśliwskiego RAF (145 Squadron) jako eskadrę "C". Początkowo Polacy otrzymali Spitfire'y V, potem nowsze IX. 6 kwietnia 1943 r. Wyszkowski zgłosił prawdopodobne zestrzelenie Bf 109 (Niemiec poszedł w dół z czarnym dymem, pilot nie mógł obserwować zderzenia z ziemią, gdyż sam zaatakowany został przez dwa myśliwce). Patrolując nad wybrzeżem 18 kwietnia 1943 r. zauważył nad pustynią dwa Bf 109 i samodzielnie, bez pozwolenia dowódcy odłączył się od formacji. Został celnie ostrzelany z ziemi ogniem artylerii przeciwlotniczej. Usiłował na uszkodzonym samolocie odlecieć w stronę kolegów, lecz Messerschmitty zaatakowały i zestrzeliły bezbronnego Polaka. Jego "pogromcą" okazał się pilot 7./JG 53, Uffz. Georg Amon, który po raz pierwszy zestrzelił wrogi samolot (do końca wojny uzyskał dalszych 8 zwycięstw powietrznych). Ranny od kul Messerschmitta Wyszkowski wylądował bez podwozia na terytorium zajętym przez nieprzyjaciela. Niemcy opatrzyli mu rany, a następnie przetransportowali statkiem do Włoch. W Neapolu przeszedł dalszą kurację, a po całkowitym wyzdrowieniu przetransportowany został do Dulag Luft pod Frankfurtem nad Menem. Po serii przesłuchań przewieziono go do stałego obozu Stalag Luft 3 w Żaganiu. Brał udział w przygotowaniach do "wielkiej ucieczki", która miała miejsce nocą z 24 na 25 marca 1944 r. - wcielony został do sekcji handlowej i przez utrzymywanie stosunków towarzyskich ze strażnikami, zdobywał dla organizacji jenieckiej potrzebne materiały. Sam nie uciekał, gdyż wcześniej, 9 marca, został przeniesiony do Stalagu Luft 4 - mniejszego obozu w okolicach Żagania. Później obóz ten przeniesiono do Tychowa, a na przełomie stycznia i lutego 1945 r. ewakuowano w głąb Niemiec. Wyszkowski odzyskał wolność na początku maja 1945 r., kiedy jeńców wyzwoliły sowieckie oddziały pancerne.

18 maja 1945 r. wrócił do Anglii. 24 kwietnia 1946 r. przydzielony został najpierw do 309 Dywizjonu "Ziemi Czerwieńskiej", a następnie - 23 maja - do 315 "Dęblińskiego", w którym służył do rozformowania polskiego lotnictwa w Anglii. Za służbę w czasie II wojny światowej Wyszkowski odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 11569), czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Polowym Znakiem Pilota (nr 1052) oraz Odznaką Honorową za Rany i Kontuzje, a także brytyjskim Distinguished Flying Cross. Służbę w Polskich Siłach Powietrznych zakończył w stopniu polskiego kapitana i brytyjskiego Flight Lieutenanta. W grudniu 1946 r. wstąpił do Royal Air Force. W szkole Aston Down przeszedł przeszkolenie dla pilotów rozprowadzających (ferry pilot) i oblatywaczy (test pilot). Pracował potem jako pilot specjalny (tzn. prowadził samoloty z VIP-ami na pokładzie), aż wreszcie w 1949 r. zdemobilizował się i powrócił do Polski.

W Polsce znalazł zatrudnienie jako pilot w Polskich Liniach Lotniczych "LOT". Po niecałym roku zwolniono go, oficjalnie za brak odpowiednich kwalifikacji (w rzeczywistości był to element represji wymierzonych w lotników przybyłych z Anglii). W latach 1950-1956 pracował w budownictwie. W 1956 r. został ponownie zatrudniony w liniach lotniczych. Przez kilkanaście lat z powodzeniem latał na liniach krajowych i zagranicznych, przelatując łącznie ponad 2,5 miliona kilometrów. W okresie tym napisał cztery książki: "Polskie skrzydła nad Anglią", "Pod obcym niebem", "Ostatni lot", "Nie wszyscy szczęśliwie wracają da bazy". W 1975 r. ciężko zachorował. Jego stan zdrowia stale się pogarszał - zmarł 28 maja 1976 r. w Warszawie, w wieku 57 lat. Spoczął na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Data Samolot Jednostka Zniszczony
na pewno
Zniszczony
prawdo-
podobnie
Uszkodzony
13.03.1942 Spitfire VB, SZ-S (W3718) 316 dywizjon Bf 109    
10.04.1942 Spitfire VB, SZ-S (W3718) 316 dywizjon Bf 109    
25.04.1942 Spitfire VB, SZ-S (W3718) 316 dywizjon Fw 190    
25.04.1942 Spitfire VB, SZ-S (W3718) 316 dywizjon     Fw 190
03.06.1942 Spitfire VB, SZ-R (BL646) 316 dywizjon   Fw 190  
06.04.1943 Spitfire IX, ZX-6 (EN315) Polish Fighting Team   Bf 109  
   
Razem
3
2
1

Wojciech Zmyślony

Źródła:
fotografia ze zbiorów pana Stanisława Skalskiego (dzięki uprzejmości pana Wojciecha Sankowskiego)
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943, AJ-Press, Gdańsk 2001
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1943-1945, AJ-Press, Gdańsk 2002
Konieczny J. R., Malinowski T., Mała encyklopedia lotników polskich, WKiŁ, Warszawa 1984
Wyszkowski M., Ostatni lot, Nasza Księgarnia, Warszawa 1971
Wyszkowski M., Pod obcym niebem, Nasza Księgarnia, Warszawa 1970