3 Pułk Lotnictwa Szturmowego



Uroczystość wręczenia nagród lotnikom 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego w Zadybiu Starym późną jesienią 1944 r. Z lewej strony (na drugim planie oraz w tle) widoczne są samoloty Ił-2, zaś z prawej strony - poczet ze sztandarem pułkowym z widocznym fragmentem emblematu czerwonej gwiazdy. Od lewej stoją: ppłk Jerzy Bogdanowski (zastępca dowódcy 4 Mieszanej Dywizji Lotniczej), płk pil. Józef Smaga (dowódca 4 MDLot), NN, NN, ppłk pil. Iwan Mironow (dowódca 3 PLSz, częściowo przysłonięty), NN (generał Armii Czerwonej w futrzanej czapce, tzw. papasze, być może gen. Siergiej Rudenko, dowódca 16 Armii Lotniczej), NN (pilot 3 PLSz?).

Grupowe zdjęcie oficerów 4 Mieszanej Dywizji Lotniczej (1 Polskiej Dywizji Lotniczej) wykonane jesienią 1944 r. przed frontem dworku w Zadybiu Starym. Na zdjęciu widoczni są oficerowie 3 PLSz, górny rząd od lewej: szósty por. Michaił Tietierin (późniejszy dowódca 1 eskadry 3 PLSz), siódmy por. Nikołaj Kitajew (dowódca 3 eskadry PLSz). Dolny rząd od lewej (siedzą): pierwszy płk Aleksander Romeyko (szef sztabu 4 MDLot), czwarty płk Józef Smaga (dowódca 4 MDLot) oraz szósty ppłk Iwan Mironow (dowódca 3 PLSz).

Radziecki lotnik pozujący przy wraku rozbitego Iła-2M3, jednej z maszyn utraconych przez 3 PLSz w marcu 1945 r. Na stateczniku pionowim ledwie dostrzegalny jest numer taktyczny - "24".

Dwaj polscy strzelcy pokładowi w strojach lotnych nachylają się nad mapnikiem: z lewej kpr. Michał Dybek, z prawej kpr. Michał Ciżewski. Bydgoszcz, marzec 1945 r.

Pierwsze z serii zdjęć wykonanych 7 kwietnia 1945 r. w Mirosławcu, których głównym tematem miała być defilada pilotów bratniego 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa" zorganizowana z okazji wizyty gen. Stanisława Popławskiego (dowódcy 1 Armii Wojska Polskiego). Niejako przy okazji na kliszy uwieczniły się Iły-2M3 z 3 PLSz.

Dwa kolejny Iły-2M3 sfotografowane na lotnisku w Mirosławcu 7 kwietnia 1945 r.

Ta sama maszyna co na zdjęciu obok. Jest to jedyne zdjęcia, na którym doskonale widoczna jest radziecka czerwona gwiazda w białej obwódce. Niestety, wszystkie samoloty uwiecznione na zdjęciach z Mirosławca płachtami przysłonięte mają okapotowania silnika, przez co niemożliwe jest stwierdzenie, czy posiadały wymalowane tam biało-czerwone szachownice.

Kolejny "szturmowik" uwieczniony w Mirosławcu 7 kwietnia 1945 r. W tle widoczne są zabudowania lotniskowe.

Dowódca 3 eskadry 3 PLSz por. pil. Nikołaj Kitajew pozujący na skrzydle Iła-2M3.

Iły-2M3 z 3 pułku na lotnisku w Mirosławcu w marcu lub kwietniu 1945 r. Widoczny jest samolot w kamuflażu w łaty, z jednocyfrowym numerem namalowanym przy gwieździe na ogonie. Zła jakość zdjęcia wynika stąd, że jest to powiększony fragment innej fotografii, na której szturmowce znalazły się przypadkiem w tle.

Wycieczka polskich strzelców pokładowych do zdobytego Berlina krótko po wojnie, w maju 1945 r.

Grupka żołnierzy pozująca przed Iłem-2 z nieznanej jednostki (być może 3 PLSz) lotnictwa ludowego Wojska Polskiego latem 1945 r.

Ekspozycja Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie zimą 1945-1946 r. Na pierwszym planie widoczny jest Ił-2M3 nr "21" z 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego. Samolot ma namalowaną szachownicę zamiast używanych do lipca 1945 r. radzieckich gwiazd. Maszyna znajduje się w zbiorach muzeum po dziś dzień.

Wojenna służba na froncie otwierała polskim lotnikom po wojnie drogę do dalszej kariery w lotnictwie. Kpr. strz. Bolesław Cetens z 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego (pierwszy od prawej) w 1946 r. trafił do Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie. Na fotografii w czasie teoretycznego kursu pilotażu. Od lewej: radziecki instruktor, Jan Kaleniak, Władysław Grzeczkowicz, Zbigniew Różowicz (podczas wojny kaprale strzelcy 6 PLSz), NN i Cetens.

Chor. Tadeusz Arabski - jeden z zaledwie czterech polskich pilotów latających bojowo w 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego w czasie II wojny światowej. Był on przedwojennym lotnikiem, we wrześniu 1939 r. pilotem 121 eskadry myśliwskiej.

Dyplom z podziękowaniem ("błagodarność") Józefa Stalina dla kpr. strz. Bolesława Cetensa za udział w zdobyciu Kołobrzegu, podpisany przez dowódcę 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego, ppłk. pil. Iwana Mironowa.


Źródła:
fotografie autorstwa: pana Krzysztofa Chołoniewskiego (dzięki uprzejmości pana Wojtka Matusiaka)
fotografie ze zbiorów: pana Aleksandra Czystjakowa, pana Roberta Gretzyngiera, pana Władysława Grzeczkowicza, pana Stanisława Niedźwieckiego, pana Wojciecha Sankowskiego, 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego (dzięki uprzejmości pana Wojtka Matusiaka)