Cmentarz komunalny w Białymstoku (podlaskie)


W kwaterze grobów wojennych żołnierzy kampanii wrześniowej na cmentarzu komunalnym w Białymstoku znajduje się wspólny grób dwóch członków załogi 13 Eskadry Obserwacyjnej: kpt. Łaźniewskiego i por. Chojnackiego. W pierwszych dniach września 1939 r. ich samolot, RWD-14b "Czapla", podczas lotu rozpoznawczego został zestrzelony przez samolot Luftwaffe. Płonąca maszyna spadła na terenie Wasilkowa, miasteczka graniczącego od północy z Białymstokiem, rozbijając się w miejscu, gdzie wiele lat później wytyczono ul. Dębową. Lotnicy zginęli od razu, spaleni jeszcze w powietrzu.

Wątpliwości budzi sama data wydarzenia. Polskie źródła podają jednoznacznie datę 3 września 1939 r., podczas gdy dane niemieckie sugerują 6 września. Tego dnia załoga bombowca He 111 z jednostki II.(K)/LG 1 w składzie: obserwator Oblt. Joachim Helbig, pilot Fw. Sauer, radiooperator Fw. Fischer oraz mechanik pokładowy Uffz. Müller zameldowała zestrzelenie koło Wasilkowa polskiego samolotu, co nastąpiło ok. godz. 9:30. Podczas wykonywania zadania Niemcy zauważyli samotny polski samolot, za którym rzucili się w pogoń. Atakując od tyłu ogniem karabinów maszynowych z wieżyczek strzeleckich trafili samolot, który miał się rozbić koło wsi Studzianki, kilka kilometrów od Wasilkowa. Niemieccy lotnicy rozpoznali wprawdzie swą ofiarę jako Lublina R-XIII, jednak z uwagi na pewne podobieństwo obu maszyn, jest dość prawdopodobne, że błędnie rozpoznali typ samolotu. W czasie kampanii wrześniowej w rejonie Wasilkowa rozbił się tylko jeden samolot. Co więcej, nie są znane inne meldunki Luftwaffe o zestrzeleniu polskiej maszyny w rejonie Białegostoku.

Stopień Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
por. pil.Chojnacki Eugeniusz06.09.193913 Eskadra Obserwacyjna
kpt. obs.Łaźniewski Seweryn06.09.193913 Eskadra Obserwacyjna
Razem
2
   

Wojciech Zmyślony



Pomnik stojący przy wejściu na kwaterę grobów żołnierzy kampanii wrześniowej.

Inne ujęcie pomnika.

Widok ogólny na kwaterę z mogiłami żołnierzy, ciągnącymi się po obu stronach długiej alei.

Grób kpt. obs. Seweryna Łaźniewskiego i por. pil. Eugeniusza Chojnackiego.

Krzyż na grobie lotników, identyczny jak na mogiłach pozostałych żołnierzy polskich pochowanych w Białymstoku.

Postawiona przez rodzinę jednego z poległych lotników tablica nagrobna.


Źródła:
fotografie autorstwa Wojciecha Zmyślonego
materiały otrzymane dzięki uprzejmości pana Zbigniewa Charytoniuka
Cumft O., Kujawa H. K., Księga lotników polskich 1939-1946, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989
Emmerling M., Luftwaffe nad Polską 1939: Kampfflieger, cz. 2, Armagedon, Gdynia 2005
Pawlak J., Polskie eskadry w wojnie obronnej, WKiŁ, Warszawa 1991