Cmentarz parafialny św. Marcina w Jarocinie (wielkopolskie)


Na cmentarzu parafialnym św. Marcina znajduje się mauzoleum z dwoma zbiorowymi grobami żołnierzy Wojska Polskiego z 1939 r. oraz Armii Czerwonej z 1945 r. W pierwszej mogile spoczywa 4 Polaków oraz 27 żołnierzy radzieckich (w tym 22 nieznanych), w drugiej - 33 żołnierzy radzieckich (z czego 29 nieznanych). Jednym z pochowanych Polaków jest por. Grochowski-Grekowicz z 34 Eskadry Rozpoznawczej. 3 września 1939 r. wystartował na pokładzie samolotu PZL.23B "Karaś" nr "2" z zadaniem rozpoznania ruchu nieprzyjaciela na szosie Żmigród-Milicz. W drodze do celu, z nieznanych przyczyn lecąc na niskiej wysokości, zaczepił skrzydłem o dom stojący na niewielkim pagórku w miejscowości Cielcza koło Jarocina. Samolot, z wybudowanym silnikiem i oderwanym fragmentem skrzydła, po kolizji bez zapalenia się przyziemił ok. 150 metrów od budynku. Pierwszej pomocy lotnikom udzielili lokalni mieszkańcy. Wszystkich przewieziono do szpitala w Jarocinie. Dowódca załogi na skutek potłuczeń zmarł w drodze. Dwaj pozostali członkowie załogi, ppor. pil. Kazimierz Sobczak i kpr. strz. Jan Stengierski, doznali silnych potłuczeń, Sobczak najmocniej ucierpiał na twarzy, a Stengierski złamał prawe ramię.

Według powojennej literatury tematu, na cmentarzu w Jarocinie pochowany został również pilot "Karasia", ppor. Sobczak. Niewątpliwie jest to informacja błędna. Jego nazwisko nie znajduje się ani na tablicy nagrobkowej, ani w dokumentach z wykazami pochowanych na cmentarzu w zbiorach Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu. Wiadomo na pewno, że zaginął w czasie kampanii wrześniowej, nie wracając do swojej jednostki, ani do domu rodzinnego. Stengierski z kolei dołączył do 34 Eskadry i przedostał się następnie na Zachód.

Stopień Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
por. obs. Grochowski-Grekowicz Kazimierz 03.09.1939 34 Eskadra Rozpoznawcza
Razem
1
   

Wojciech Zmyślony



Główna brama cmentarza parafialnego św. Marcina w Jarocinie.

Furtka od strony ul. Cichej i widoczne na drugim planie mauzoleum.

Wybudowane w 1949 r. w socrealistycznym stylu mauzoleum w pełnej krasie.

Pomnik we wnętrzu mauzoleum, z datami 1939-1949 i typowym dla epoki napisem: "Bohaterom Armii Czerwonej i Wojska Polskiego".

Widok na częściowo zasłonięte przez drzewa mauzoleum od frontu. Przed nim umieszczone są dwie tablice z nazwiskami pochowanych - ta, na której wymieniony jest polski lotnik znajduje się z lewej strony fotografii.

Tablica na grobie zbiorowym, w którym spoczywa por. Kazimierz Grochowski-Grekowicz.


Źródła:
fotografie autorstwa Wojciecha Zmyślonego
Molski J., Wędrówki z notatnikiem i łopatą, Vesper, Czerwonak 2015