Brytyjski Cmentarz Wojenny w Krakowie (małopolskie)


Na Brytyjskim Cmentarzu Wojennym w Krakowie spoczywa 460 żołnierzy Wspólnoty Brytyjskiej: przede wszystkim Brytyjczyków, ale także Południowoafrykańczyków, Nowozelandczyków, Australijczyków, Kanadyjczyków i Hindusów. Według oficjalnych danych pochowano tam też 15 lotników polskich, choć sprawa pochówku Polaków jest złożona i wymaga dodatkowego komentarza.

Wszyscy spoczywający w Krakowie Polacy należeli do 1586 Eskadry do Zadań Specjalnych i polegli w lotach specjalnych ze zrzutami do Polski. Pierwsza z załóg (kpt. Szostak, plut. Bielicki, mjr Daniel, plut. Dubowski, sierż. Witek, plut. Rutkowski i sierż. Malczyk) została zestrzelona nocą z 14 na 15 sierpnia 1944 r. przez niemieckiego myśliwca w locie powrotnym do Włoch. Liberator VI GR-S (KG890) spadł między Pogwizdowem a Wolą Niszkowską koło Bochni. Nocą z 16 na 17 sierpnia 1944 r. koło Olszyn pod Bieczem został zestrzelony przez nocnego myśliwca Liberator VI GR-R (EW275) z załogą w składzie: kpt. Pluta, sierż. Malejka, por. Jencka, plut. Wichrowski, kpr. Dudziak, plut. Marecki i plut. Florkowski. Tej samej nocy zginął także plut. Bohanes, radiotelegrafista z zestrzelonego przez nocne myśliwce koło Bochni Halifaksa II GR-C (JP220). Reszta lotników z tego samolotu - plut. pil. Leszek Owsiany, plut. pil. Lucjan Kretowicz, por. naw. Władysław Schöffer, plut. rtg. Stefan Bohanes, st. sierż. mech. pokł. Grzegorz Denisienko, plut. strz. Jan Lück oraz nadliczbowi członkowie załogi: ppor. naw. Witold Korwin-Łopuszański i ppor. bomb. Włodzimierz Bernhardt (lecieli na zapoznanie się z nowym rodzajem zadań) - przeżyła. Wszyscy, za wyjątkiem Owsianego, uniknęli niewoli i jeszcze przed końcem wojny powrócili do Wielkiej Brytanii.

Na krakowskim cmentarzu spoczywają też lotnicy polegli w Halifaksie II FS-P (JP295): por. Widacki, kpt. Omylak, ppor. Dunin-Horkawicz, kpr. Ozga, plut. Balcarek, ppor. Mroczko oraz st. sierż. Skorczyk. Niestety, nie mają jak dotąd grobów podpisanych swymi nazwiskami. Zginęli, gdy ich samolot został zestrzelony przez nocnego myśliwca nocą z 27 na 28 sierpnia 1944 r. i rozbił się w rejonie nieistniejącej już wsi Banica koło Gładyszowa w Beskidzie Niskim. Bezpośrednio po katastrofie ciała tej załogi złożono w dwóch trumnach we wsi Krzywa, koło Banicy. Po wojnie nie zidentyfikowano miejsca upadku samolotu por. Widackiego i długie lata przyjmowano, że zaginął w Morzu Adriatyckim, zaś pod Banicą rozbiła się załoga kpt. Pluty. W 1980 r. dokonano ekshumacji szczątków z Banicy i - wiążąc je nieprawidłowo z katastrofą w Olszynach - przeniesiono do grobu załogi kpt. Pluty w Krakowie. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych na łamach prasy lotniczej przedstawiono informacje wskazujące, że w rzeczywistości w Banicy rozbił się Halifax. Przeprowadzone w 2006 r. badania archeologiczne wykazały bezspornie, że istotnie miały miejsce dwie różne katastrofy. Obecnie sprawa oczekuje na formalne sfinalizowanie, tj. ustawienie na cmentarzu nagrobków siedmiu członków załogi por. Widackiego.

Stopień Numer służbowy Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
plut. mech. pokł. (Sgt) 780000 Balcarek Wilhelm 27/28.08.1944 1586 eskadra
plut. pil. (W/O) 793845 Bielicki Józef 14/15.08.1944 1586 eskadra
plut. rtg. (W/O) 784633 Bohanes Stefan 17/18.08.1944 1586 eskadra
mjr naw. (F/Lt) P-0735 Daniel Stanisław 14/15.08.1944 1586 eskadra
plut. bomb. (W/O) 794215 Dubowski Tadeusz 14/15.08.1944 1586 eskadra
kpr. rtg. (F/Sgt) 703905 Dudziak Józef 17/18.08.1944 1586 eskadra
ppor. bomb. (P/O) P-2484 Dunin-Horkawicz Konstanty 27/28.08.1944 1586 eskadra
plut. strz. (F/Sgt) 782375 Florkowski Jan 17/18.08.1944 1586 eskadra
por. naw. (F/O) P-1708 Jencka Tadeusz 17/18.08.1944 1586 eskadra
sierż. strz. (W/O) 793506 Malczyk Stanisław 14/15.08.1944 1586 eskadra
sierż. pil. (W/O) 782328 Malejka Brunon 17/18.08.1944 1586 eskadra
plut. mech. pokł. (Sgt) 781707 Marecki Jan 17/18.08.1944 1586 eskadra
ppor. strz. (F/O) P-2703 Mroczko Tadeusz 27/28.08.1944 1586 eskadra
kpt. naw. (F/Lt) P-2043 Omylak Franciszek 27/28.08.1944 1586 eskadra
kpr. rtg. (Sgt) 705033 Ozga Jan 27/28.08.1944 1586 eskadra
kpt. pil. (F/Lt) 76658 Pluta Zygmunt 17/18.08.1944 1586 eskadra
plut. mech. pokł. (F/Sgt) 792934 Rutkowski Wincenty 14/15.08.1944 1586 eskadra
st. sierż. strz. (Sgt) 705778 Skorczyk Józef 27/28.08.1944 1586 eskadra
kpt. pil. (F/Lt) 76684 Szostak Zbigniew 14/15.08.1944 1586 eskadra
plut. bomb. (F/Sgt) 794153 Wichrowski Bernard 17/18.08.1944 1586 eskadra
por. pil. (P/O) P-2708 Widacki Kazimierz 27/28.08.1944 1586 eskadra
sierż. rtg. (W/O) 794534 Witek Józef 15/16.08.1944 1586 eskadra
 
Razem
22
   

Wojciech Zmyślony



Wejście na teren cmentarza wojskowego przy ul. Prandoty, na terenie którego znajduje się wydzielony Brytyjski Cmentarz Wojenny.

Zamocowany na płocie Cmentarza Rakowickiego (od strony ul. Prandoty) drogowskaz kierujący na Brytyjski Cmentarz Wojenny.

Rejestr z listą pochowanych znajdujący się przy wejściu na teren nekropolii.

Pomnik w postaci krzyża-miecza Cross of Sacrifice (Krzyż Poświęcenia) w centralnym punkcie cmentarza.

Widok na część cmentarza, w której spoczywają polscy lotnicy.

Miejsce pochówku załogi kpt. pil. Zbigniewa Szostaka oraz plut. rtg. Stefana Bohanesa (z załogi plut. pil. Leszka Owsianego).

Grób plut. pil. Józefa Bielickiego.

Grób plut. rtg. Stefana Bohanesa.

Grób mjr. naw. Stanisława Daniela.

Grób plut. bomb. Tadeusza Dubowskiego.

Grób kpr. rtg. Józefa Dudziaka i plut. strz. Jana Florkowskiego.

Grób por. naw. Tadeusza Jencki i sierż. pil. Brunona Malejki.

Grób sierż. strz. Stanisława Malczyka.

Grób plut. mech. pokł. Jana Mareckiego.

Grób kpt. pil. Zygmunta Pluty i plut. bomb. Bernarda Wichrowskiego.

Grób plut. mech. pokł. Wincentego Rutkowskiego.

Grób kpt. pil. Zbigniewa Szostaka.

Grób sierż. rtg. Józefa Witka.


Źródła:
fotografie autorstwa Wojciecha Zmyślonego
Cynk J. B., Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943, AJ-Press, Gdańsk 2001
Gucwa A., Odwaga i nadzieja. Prawdziwa historia Halifaxa z Banicy i Liberatora z Olszyn, Gorlice 2011
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006