Cmentarz wojskowy przy ul. Lipowej w Lublinie (lubelskie)


Cmentarz wojskowy jest częścią dużej, zabytkowej nekropolii w centrum Lublina, znanej jako cmentarz przy ul. Lipowej. W jego skład wchodzą także cmentarze: rzymskokatolicki, ewangelicko-augsburski oraz prawosławny, do których prowadzą bramy od ul. Lipowej. Wejście na część wojskową mieści się przy ul. Białej, stąd nieraz w literaturze spotkać można także określenie "cmentarz przy ul. Białej".

Pochowanych jest tam łącznie 8 polskich lotników. Czterech z nich spoczywa w grobie zbiorowym żołnierzy września 1939 r., w kwaterze znajdującej się na lewo od bramy wejściowej (patrząc w głąb cmentarza). Pierwszy z nich to rezerwista st. szer. Drąg z kompanii lotniskowej Bazy Lotniczej nr 2 w Krakowie. Pierwszego dnia wojny został ciężko ranny podczas bombardowania Rakowic. Po hospitalizacji ewakuowano go do Lublina, gdzie zmarł 12 września.

W podobnych okolicznościach zginął ppor. Pełczyński. Służąc w Szkole Podchorążych Rezerwy Lotnictwa na stanowisku instruktora pilotażu został ranny 7 września podczas bombardowania lotniska Sadków koło Radomia. Został przewieziony do szpitala utworzonego na terenie lubelskiego Collegium Bobolanum (gmachu Wydziału Teologicznego), gdzie zmarł z odniesionych ran 18 września.

Kpr. Szpręga również był ofiarą bomb Luftwaffe. Będąc absolwentem Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Krośnie, z rozkazu przełożonych odleciał 2 września samolotem RWD-8 z własnego lotniska do Dęblina, gdzie zginął po południu tego samego dnia.

Kolejną ofiarą nalotu był oficer rezerwy inżynier ppor. Śliwiński. W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany do Lubelskiej Wytwórni Samolotów. Zginął 2 września podczas bombardowania lubelskiego lotniska.

Pozostali lotnicy spoczywają w innej części cmentarza, w grobach indywidualnych. Kpr. Kempisty (zmobilizowany jako podoficer rezerwy w sierpniu 1939 r. do Lubelskiej Wytwórni Samolotów) odniósł ciężkie obrażenia w czasie nalotu niemieckiego 2 września 1939 r. Zmarł z ran 4 wrzesnia. Jego mogiła znajduje się na polu 1, w kwaterze C, ok. 20 metrów na prawo od pomnika katyńskiego.

Kpt. Kułakowski (pochowany na polu 1, w kwaterze L, naprzeciwko trzeciego panelu kolumbarium licząc od wejścia na cmentarz) bezpośrednio przed wybuchem wojny był komendantem Przysposobienia Wojskowego Lotniczego w Aleksandrowicach na Śląsku Cieszyńskim. We wrześniu 1939 r. zorganizował ewakuację swego oddziału i dołączył do Szkoły Pilotażu nr 1 w Masłowie koło Kielc. 4 września 1939 r. wystartował na RWD-13 z Masłowa z zamiarem przelotu na inne lotnisko celem ewakuacji maszyny. Nad Opatowem został zestrzelony przez niemiecki samolot (wg innych źródeł - przez polską obronę przeciwlotniczą). Ciężko ranny, został przewieziony do Lublina, gdzie zmarł następnego dnia.

W dwóch innych indywidualnych grobach na polu 1, w kwaterze G, pochowano nieznanych z nazwiska pracowników Lubelskiej Wytwórni Samolotów. Na grobie jednego z nich widnieje data śmierci 2 września 1939 r., na grobie drugiego - wrzesień 1939 r. Obaj zginęli przypuszczalnie w następstwie niemieckiego bombardowania obiektów LWS.

Oprócz grobów wojennych przy ul. Lipowej spotkać można także pojedyncze groby ofiar katastrof lotniczych przed i po wojnie, a także zmarłych po wojnie weteranów Lotnictwa Wojskowego i Polskich Sił Powietrznych.

Stopień Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
st. szer.Drąg Jan12.09.1939Baza Lotnicza nr 2
kpr. pil.Kempisty Kazimierz04.09.1939Lubelska Wytwórnia Samolotów
kpt. pil.Kułakowski Władysław05.09.1939Przysposobienie Wojskowe Lotnicze
ppor. pil.Pełczyński Witold18.09.1939Szkoła Podchorążych Rezerwy Lotnictwa
kpr. pil.Szpręga Aleksander02.09.1939Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich
ppor. pil. inż.Śliwiński Stefan02.09.1939Lubelska Wytwórnia Samolotów
 NN02.09.1939Lubelska Wytwórnia Samolotów
 NNok. 02.09.1939Lubelska Wytwórnia Samolotów
Razem
8
   

Wojciech Zmyślony



Brama wejściowa od ul. Białej prowadząca bezpośrednio na cmentarz wojskowy.

Plan cmentarza stojący przy wejściu od ul. Białej. Na zielono zaznaczono cmentarz wojskowy, pozostałą część (kolor kremowy) tworzą cmentarze wyznaniowe: rzymskokatolicki, ewangelicko-augsburski i prawosławny.

Pomnik w formie krzyża w kwaterze żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1939 r. z płaskorzeźbą przedstawiającą matkę trzymającą za ramię żołnierza, dzierżącego w dłoni karabin z bagnetem.

Tylna strona pomnika z datami 1939-1945.

Pomnik otoczony jest z trzech stron pięcioma tablicami z nazwiskami osób pochowanych w grobie zbiorowym - na fotografii trzy spośród tych tablic.

Tablica na grobie zbiorowym żołnierzy Wojska Polskiego z nazwiskiem st. szer. Jana Drąga.

Tablica na grobie zbiorowym żołnierzy Wojska Polskiego z nazwiskiem ppor. pil. Witolda Pełczyńskiego.

Tablica na grobie zbiorowym żołnierzy Wojska Polskiego z nazwiskami kpr. pil. Aleksandra Szpręgi i ppor. pil. inż. Stefana Śliwińskiego.

Widok na kwaterę G w polu 1, gdzie spoczywają nieznani z nazwiska pracownicy Lubelskiej Wytwórni Samolotów.

Grób nieznanego pracownika Lubelskiej Wytwórni Samolotów, poległego 2 września 1939 r.

Grób nieznanego pracownika Lubelskiej Wytwórni Samolotów, poległego we wrześniu 1939 r.

Grób kpt. pil. Władysława Kułakowskiego.

Grób kpr. pil. Kazimierza Kempistego.

Fotografia kpr. Kempistego na jego nagrobku.


Źródła:
fotografie autorstwa Wojciecha Zmyślonego
dokumenty z Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Lublinie
Cumft O., Kujawa H. K., Księga lotników polskich 1939-1946, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006