Cmentarz Południowy w Manchester hr. Greater Manchester (Anglia)


Na Cmentarzu Południowym w Manchester spoczywa pięciu polskich lotników, z których trzech należało do jednostek współpracy z artylerią przeciwlotniczą stacjonujących na lotnisku Ringway koło Manchesteru, a dwóch kolejnych - do 305 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Wielkopolskiej". Nazwiska ich zostały wyryte na wspólnej płycie pamiątkowej wraz z nazwiskami dwunastu spoczywających tam żołnierzy armii Polskich Sił Zbrojnych. Płyta znajduje się w kwaterze grobów wojennych naprzeciwko charakterystycznego pomnika Cross of Sacrifice (Krzyż Poświęcenia).

1 listopada 1940 r. zginęli ppor. Stroynowski oraz kpr. Matysiak w wypadku lotniczym na pokładzie samolotu Short Scion (AV981). Podchodząca do lądowania na lotnisku w Ringway maszyna rozbiła się w pobliżu miejscowości Lodge Hill. Piloci służyli w jednostce 6 AACU (Anti Aircraft Cooperation Unit). 3 lipca 1941 r. kpr. Płotek (przydzielony do jednostki współpracy z obroną przeciwlotniczą 12 Grupy Myśliwskiej RAF - 12 Group Anti Aircraft Cooperation Flight) podczas lotu ćwiczebnego pilotował samolot Blenheim IV (Z5870). W rejonie miejscowości Edale w hrabstwie Derbyshire napotkał trudne warunki pogodowe. Zła widoczność spowodowała zderzenie samolotu ze wzniesieniem, a w rezultacie śmierć całej załogi. Na pokładzie oprócz polskiego pilota znajdowało się dwóch lotników brytyjskich - radiotelegrafista AC2 Wilfred Cottom oraz mechanik AC2 Raymond R. Place, a także Kanadyjczyk radiotelegrafista AC1 William F. Kidd.

Ppłk Hirszbandt z 305 Dywizjonu Bombowego "Ziemi Wielkopolskiej" nocą z 1 na 2 czerwca 1942 r. poleciał bombardowanie Essen. Znad celu pilotowany przez niego Wellington II SM-Z (Z8583) wracał z uszkodzonym silnikiem, być może na skutek ostrzału artylerii przeciwlotniczej lub myćliwców. Samolot rozbił się podczas próby przymusowego lądowania między miejscowościami Billingford a Bawdeswell w hrabstwie Norfolk. Wraz z nim zginęła cała załoga: drugi pilot por. Kazimierz Wieliczko, por. naw. Zbigniew Szela, kpr. rtg. Józef Zawistowski oraz strzelcy kpr. Bronisław Sędzimir i st. szer. Józef Ulicki (pochowani zostali na Cmentarzu Lotników Polskich w Newark-on-Trent).

Drugim poległym służącym w 305 dywizjonie lotnikiem był st. szer. Laskowski. Nocą z 12 na 13 stycznia 1943 r. jako strzelec pokładowy brał udział w locie bojowym z zadaniem minowania wód w rejonie Brestu. W czasie lotu powrotnego samolot Wellington IV SM-N (Z1272) lecąc na małej wysokości zaczepił o drzewo i zwalił się na ziemię nieopodal miejscowości Barrowby. Zginęli wszyscy członkowie załogi: ppor. pil. Franciszek Krawczyk, por. naw. Andrzej Płusa, st. sierż. pchor. rtg. Karol Dutkiewicz oraz sierż. strz. Stanisław Dorosz. Pochowani zostali na innych cmentarzach.

Stopień Numer służbowy Nazwisko, imię Data śmierci Jednostka
ppłk pil. (F/Lt) P-1399 Hirszbandt Robert 01/02.06.1942 305 dywizjon
st. szer. strz. (Sgt) 794039 Laskowski Jan 12/13.01.1943 305 dywizjon
kpr. pil. (Sgt) 780279 Matysiak Karol 01.11.1940 6 AACU
kpr. pil. (Sgt) 780497 Płotek Nikodem 03.07.1941 12 Group AAC Flight
ppor. pil. (P/O) 76712 Stroynowski Tadeusz 01.11.1940 6 AACU
 
Razem
5
   

Andrzej Michalski



Tabliczka z angielską nazwą cmentarza (Southern Cemetery).

Plan cmentarza.

Pomnik Cross of Remembrance, naprzeciwko którego znajduje się grób polskich żołnierzy.

Polski grób wojenny - na lewym i środkowym panelu wypisano nazwiska żołnierzy armii Polskich Sił Zbrojnych, na prawym - lotników Polskich Sił Powietrznych.

Tablica na grobie ppłk. pil. Roberta Hirszbandta, st. szer. strz. Jana Laskowskiego, kpr. pil. Karola Matysiaka, kpr. pil. Nikodema Płotka oraz ppor. pil. Tadeusza Stroynowskiego.


Źródła:
fotografie autorstwa pani Natalii Michalskiej
Krzystek T. J., Personel PSP w Wielkiej Brytanii 1940-1947, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2007
Ku czci poległych lotników 1939-1945, Agencja Lotnicza ALTAIR, Warszawa 2006